DEHB'li Aileler İçin Yaz Planı
19.02.2026 17:55:42DEHB için Bilişsel Davranışçı Terapi
Nöroçeşitliliği onaylayan bir yaklaşımla geliştirilen bilişsel davranışçı terapi, semptom azaltmadan ziyade hedef başarısına odaklanır.
DEHB tedavi edilmesi gereken bir patoloji değildir. Keşfedilmesi ve saygı duyulması gereken bir farklılıktır. Bu gerçek apaçık ortadadır, ancak şu soruyu akla getirir: İnsanların kim olduklarını şekillendiren özelliklerini silmeden, DEHB'lerini yönetmelerine nasıl yardımcı olabiliriz?
Bilişsel davranışçı terapi (BDT), giderek artan bir şekilde yürütücü işlevleri desteklemek ve davranışsal değişimi teşvik etmek için ortamları yeniden şekillendirmek amacıyla kullanılmaktadır. Aynı zamanda, DEHB'ye sıklıkla eşlik eden utanç, kaçınma ve mükemmeliyetçiliği azaltmaya çalışır.
Diğer terapilerin aksine, BDT, hastaların sonuçlarını DEHB semptomlarının azaltılması yerine hedefleriyle ilişkili olarak ölçer. Hastaların zaman yönetimi, organizasyon, duygusal düzenleme ve diğer becerilerini destekler - onları kim olduklarını değiştirmeye teşvik ederek değil, kendileri için anlamlı olan şekillerde işlevselliği iyileştirmek için araçlar sağlayarak.
BDT, işbirliği içinde tasarlandığında ve hastanın ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde kişiselleştirildiğinde en etkilidir. Terapistler için, nöroçeşitliliği onaylayan bakım sunma konusunda bu kılavuzlar iyi bir başlangıç noktasıdır:
1. DEHB'yi Normalleştirin
Hastaların yararsız kalıpları kırmalarına yardımcı olmak için, öncelikle DEHB'nin düşünceleri, davranışları ve duyguları nasıl etkilediğini anlamalı ve açıklamalısınız. Bağlantıyı eksiklikler değil, farklılıklar çerçevesinden netleştirin. İşte bir örnek:
Danışan: Raporuma başlamalıyım ama sürekli "Bunu yapamam. Başarısızım." diye düşünüyorum. Kaygılanıyorum, telefonumda geziniyorum ve kendimi daha kötü hissediyorum.
Terapist: Bu döngü mantıklı. DEHB'de büyük görevler çok fazla yürütücü işlev gerektirir. İlk adım net olmadığında, beyin bir "kaçınma" sinyali gönderir. İlk adımı basit tutup, yavaş yavaş basamaklandıralım.
Danışan: Görev belirsiz olduğunda başlamak zor, ama daha önce raporlar teslim ettim. İlk adımı küçük tutarsam başlayabilirim.
2. Hastanın Öncülüğünü İzleyin
Bir danışan DEHB semptomlarını genel olarak bastırmaya çalıştığında, bilinçli veya bilinçsiz olarak kimliğini maskeler. Çoğu insan bir dereceye kadar maskeleme yapsa da, sürekli kamufle etme yaşam memnuniyetini düşürür.
Engelleyici semptomlar veya zorluklar hakkındaki ön yargıları bir kenara bırakın. Bunun yerine, hastanıza hedefleri ve değiştirmek istediği davranışlar hakkında sorular sorun. Şöyle deyin:
- Neye odaklanmayı tercih edersiniz – kariyer, sağlık, ilişkiler veya başka bir şey?
- Bu alandaki hedefleriniz neler?
- Hangi görevler sizi hedeflerinizle uyumlu hale getiriyor?
3. Dilinize Dikkat Edin
Hastanız kimlik odaklı dili ("DEHB'li ") mi yoksa kişi odaklı dili ("DEHB'li kişi") mi tercih ediyor? Nörotipleri için tercih ettikleri bir terim var mı? Örneğin, yeni bir tanımlama olarak Değişken Dikkat Uyarıcı Özelliği, popülerliği artan DEHB için alternatif bir terimdir.
4. Bireyin Ötesine Bakın
Yaklaşımınız, bireylerin nörotipik standartları karşılamasını sağlamaya mı odaklanıyor? Onların gelişmesine yardımcı olmak için çevrelerini yeniden şekillendirme fırsatlarını araştırıyor musunuz? Örneğin, bir danışanın çalışma masasını ofisinin daha sessiz bir köşesine taşınmasını ve amiriyle kısa, günlük kontroller planlamasını önerebilirsiniz.
5. Destek Sağlayın
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile ilişkili beceri geliştirme ve seanslar arası görevler, DEHB'li kişiler için zor olabilir ve reddedilme hassasiyetini tetikleyebilir. Bu bakım engelini aşmak için:
Araçlar sağlayın. Örneğin, hastanızdan bir zamanlayıcı satın almasını istemek yerine, ona bir zamanlayıcı sağlayın.
Neler yapılabileceğini değerlendirin. "10 üzerinden 10 puanlık bir ölçekte, her gün düşünce günlüğünüze yazma olasılığınız ne kadar?" diye sorun. Cevapları sekizden az ise, görevi ayarlayın.
Sorumluluk ve sorun giderme fırsatları için sık sık kontrol görüşmeleri planlayın.
Seçenekler önerin. Bir hastanın düzenli kalmasına yardımcı olması için kağıt bir kontrol listesi işe yarayabilirken, bir başkası için yapılacaklar listesi uygulaması daha iyi sonuç verebilir. Her zaman seçenekler sunun ve hastaların bağımsız olarak denemeler yapmasına izin verin.